Đắk Lắk giảm chi phí từ canh tác lúa phát thải thấp
VOV.VN - Sản xuất lúa ở Đắk Lắk đang cho thấy hướng tiếp cận mới khi giảm phát thải khí nhà kính đồng thời giảm chi phí đầu vào thông qua việc giảm lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, sử dụng nước tiết kiệm và hạn chế đốt rơm rạ.
Tại xã Hòa Phú, tỉnh Đắk Lắk, mô hình canh tác lúa giảm phát thải khí nhà kính được triển khai thí điểm trên diện tích 24 ha tại Trạm Giống nông nghiệp Hòa Xuân. Điểm đáng chú ý của mô hình không nằm ở việc bổ sung thêm các khâu sản xuất, mà là thay đổi cách sử dụng các yếu tố đầu vào và quản lý đồng ruộng.
Theo đó, lượng giống gieo sạ được giảm từ 30 đến 40%; phân bón vô cơ giảm khoảng 23%; nước tưới được quản lý theo phương pháp tưới ướt - khô xen kẽ. Trong phòng trừ sâu bệnh, mô hình sử dụng thiết bị bay không người lái; rơm rạ sau thu hoạch được thu gom, tận dụng thay vì đốt trên đồng ruộng. Đây đều là những giải pháp có tác động đồng thời đến hiệu quả kinh tế và phát thải.
Bà Trần Thị Nguyệt, ở xã Hòa Phú, lần đầu tham gia mô hình trong vụ Hè Thu năm nay cho biết: "Việc giảm lượng giống và phân bón giúp gia đình tiết kiệm đáng kể chi phí, trong khi năng suất lúa vẫn được duy trì. Trước đây là 13 kg giống một sào, áp dụng mô hình này thì chỉ sử dụng 10 kg, giảm được 3 kg, đỡ khoảng 100.000 đồng. Lượng phân bón trước đây khoảng 60 kg, bây giờ giảm xuống còn 45-50 kg mỗi sào, cũng giảm được chi phí cho bà con nông dân. Tuy nhiên, năng suất vẫn không thua so với trước đây”.
Kết quả thẩm định qua 4 vụ, từ vụ Hè Thu 2024 đến nay tại tỉnh Đắk Lắk cho thấy, mô hình đã giảm tổng cộng gần 287 tấn CO₂ tương đương. Năng suất lúa bình quân giai đoạn áp dụng mô hình đạt 7,84 tấn/ha, cao hơn hơn 8% so với giai đoạn trước. Riêng việc giảm sử dụng phân bón vô cơ giúp tiết kiệm khoảng 2,5 triệu đồng/ha/vụ.
Những kết quả này cho thấy giảm phát thải trong sản xuất lúa không nhất thiết đồng nghĩa với gia tăng chi phí. Ngược lại, nếu được thiết kế đồng bộ, các giải pháp quản lý nước, giống và dinh dưỡng hợp lý có thể giúp giảm lượng vật tư đầu vào, qua đó giảm chi phí sản xuất, trong khi vẫn bảo đảm năng suất.
Ông Đinh Văn Đang, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đắk Lắk cho biết, qua thực tế triển khai, phương pháp quản lý nước “4 ướt - 5 khô” giúp cây lúa sinh trưởng tốt, đồng thời góp phần giảm lượng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật sử dụng trong sản xuất. Việc thu gom rơm rạ sau thu hoạch cũng hạn chế nguồn phát thải do đốt ngoài đồng, đồng thời tạo thêm nguồn vật liệu có thể tận dụng cho sản xuất.
“Trong thời gian tới chúng tôi sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho bà con nông dân về vai trò, ý nghĩa của mô hình canh tác lúa giảm phát thải. Tiếp tục tổ chức xây dựng các mô hình trình diễn để cho bà con tham quan, học tập mô hình. Phối hợp với các hợp tác xã, các công ty, doanh nghiệp để thu mua tín chỉ carbon cho bà con nông dân, để nâng cao hiệu quả kinh tế trong thời gian tới”, ông Đinh Văn Đang thông tin thêm.
Từ mô hình này, vấn đề đặt ra không chỉ là mở rộng diện tích canh tác lúa phát thải thấp, mà còn xây dựng được quy trình sản xuất phù hợp với điều kiện từng vùng, đồng thời hình thành chuỗi liên kết đủ khả năng đo đếm, xác nhận và chuyển hóa kết quả giảm phát thải thành giá trị kinh tế cho người sản xuất.