Tại sao Mỹ bất ngờ ngừng ném bom Iran dù ông Trump từng rất cả quyết?

Mỹ đã tạm ngừng các cuộc tấn công vào Iran hôm 24/7/2026 sau gần hai tuần ném bom, bao gồm cả ở eo biển Hormuz, kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn do Islamabad làm trung gian đổ vỡ.

Kể từ đó đến nay, Washington đã không thực hiện các cuộc oanh tạc nào nữa nhắm vào Iran, kéo theo việc Tehran cũng chấm dứt các cuộc tấn công trả đũa vào các tài sản quân sự và cơ sở hạ tầng của Mỹ ở các quốc gia trong khu vực vùng Vịnh nói riêng và Trung Đông nói chung.

Bất chấp sự phủ nhận của Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhiều hãng truyền thông cho biết Washington có thể đang thiếu tên lửa đánh chặn phòng không, trong khi áp lực đang gia tăng đối với cả hai bên để tạo cơ hội cho ngoại giao trong bối cảnh rủi ro gia tăng.

Tình hình hiện nay ra sao?

Mặc dù có sự tạm lắng đột ngột trong việc “trao đổi hỏa lực”, eo biển Hormuz - tuyến đường thủy quan trọng đã nổi lên như một trong những điểm nóng lớn nhất trong cuộc chiến này - vẫn bị đóng cửa. Đài truyền hình nhà nước Iran (IRIB) đưa tin 6 tàu biển đã cố gắng đi qua đây một cách “bất hợp pháp và không an toàn” ở phía nam eo biển Hormuz vào rạng sáng 27/7 sau khi tắt hệ thống định vị và dẫn đường.

Một tàu gặp tai nạn không xác định, IRIB cho biết, còn những tàu khác quay trở lại Vịnh dưới sự “quản lý quyết đoán của Iran”. IRIB dẫn lời một quan chức đổ lỗi cho quân đội Mỹ đã “khiêu khích” các tàu đi theo tuyến đường trái phép.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào các tài sản và cơ sở hạ tầng quân sự của Mỹ ở Bahrain, Kuwait và Jordan đã chấm dứt. “Chiến lược của chúng tôi về cơ bản là trả đũa. Chúng tôi cũng đã ngừng các hoạt động trả đũa”, phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia cho biết.

Giá dầu toàn cầu đã giảm khoảng 4% sau khi Mỹ và Iran ngừng bắn phá nhau bằng tên lửa, báo hiệu một sự chuyển hướng tiềm năng sang ngoại giao. Hôm 25/7, quân đội Mỹ tuyên bố lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, bao gồm cả những cảng ở eo biển Hormuz, “vẫn đang được duy trì đầy đủ”, nhưng không nêu rõ lý do tại sao Washington lại ngừng các cuộc tấn công vào Iran sau 13 đêm leo thang căng thẳng.

Những căng thẳng nào vẫn còn tồn tại?

Điểm nóng lớn nhất và vấn đề trực tiếp dẫn đến việc nối lại các cuộc tấn công hai tuần trước là eo biển Hormuz, nơi Iran đã đóng cửa đối với hoạt động vận tải quốc tế ngay sau khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào Tehran vào ngày 28/2/2026.

Iran đã thảo luận các đề xuất với Oman, quốc gia có vùng lãnh hải cũng mở rộng vào eo biển, để mở lại eo biển Hormuz theo một nghị định thư quản lý chung. Tuy nhiên, không rõ liệu điều đó có được Tổng thống Mỹ Trump hoặc các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) chấp nhận hay không.

Sau khi Bản ghi nhớ (MoU) giữa Mỹ và Iran được ký kết vào ngày 17/6, eo biển Hormuz được cho là sẽ mở cửa và tự do cho giao thông hàng hải trong tối thiểu 60 ngày trong khi các cuộc hòa đàm đang diễn ra. Tuy nhiên, hai bên đã bất đồng về việc ai có quyền kiểm soát cuối cùng đối với các tuyến đường vận chuyển và rằng tàu thuyền nên đi theo tuyến đường nào. Điều đó dẫn đến các cuộc tấn công của Iran vào các tàu đi theo các tuyến đường mà họ cho là “sai” và ngay sau đó là việc ông Trump nối lại các cuộc tấn công vào Iran để đáp trả.

Căng thẳng về vận tải biển ở eo biển Hormuz hiện đã lan sang các tuyến đường thủy quan trọng khác.

Lưu lượng vận tải biển qua eo biển Bab al-Mandeb ở cửa Biển Đỏ phía bên kia của Saudi Arabia cũng đã chậm lại sau các cuộc tập kích của lực lượng Houthi vào các tàu dọc bờ Biển Đỏ của Yemen và tuyên bố của nhóm này về phong tỏa hàng hải đối với thành viên lớn nhất của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), theo dữ liệu vận tải biển từ nền tảng phân tích Kpler.

Trong khi đó, một cuộc tấn công của Ukraine vào một tàu của Iran ở Biển Caspi đã đẩy căng thẳng leo thang, khiến ít nhất một thủy thủ Iran thiệt mạng. Tehran đã triệu tập các nhà ngoại giao của Ukraine và cáo buộc Kiev thực hiện một hành động “thù địch”.

Về phần mình, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết, tên lửa tầm xa đã nhắm mục tiêu vào các tàu chở hàng quân sự có liên quan đến Iran, đồng thời cáo buộc Nga hỗ trợ chiến dịch quân sự của Iran chống lại Mỹ.

Một điểm nóng lớn khác là Lebanon, nơi Israel đã chiếm đóng khoảng 1/5 lãnh thổ kể từ đầu tháng 3. Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei khẳng định rằng hòa bình giữa Tehran và Washington chỉ có thể đạt được nếu Israel ngừng các cuộc tấn công vào Lebanon, nơi họ tuyên bố đang nhắm mục tiêu vào các thành trì của nhóm Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Ông Khamenei viết trong một bài đăng trên X: Iran “đã coi việc bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của Lebanon và chấm dứt tuyệt đối, vô điều kiện hành động của chế độ Phục quốc là điều kiện tiên quyết cho bất kỳ thỏa thuận nào nhằm chấm dứt cuộc chiến tranh do Mỹ gây ra”.

Xung đột Ukraine và Iran làm cạn kiệt kho tên lửa Patriot, Mỹ thúc đẩy ACE giá rẻ

VOV.VN - Hai cuộc xung đột vũ trang song song ở Iran và Ukraine làm cạn kiệt kho tên lửa Patriot của Mỹ, dẫn đến việc phát triển tên lửa đánh chặn ACE giá rẻ mới.

Tại sao Mỹ lại ngừng các cuộc tấn công vào lúc này?

Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Mike Waltz nói với đài truyền hình NBC rằng việc tạm ngừng các cuộc tấn công sẽ hỗ trợ các cuộc đàm phán giữa hai nước. Ông nói: “Những gì Tổng thống đang làm hiện nay, như chúng ta đã thấy từ trước đến nay, là tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán. Các cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra”.

Nhà kinh tế người Mỹ gốc Iran Nader Habibi nói với Al Jazeera rằng nền kinh tế toàn cầu đã chịu áp lực nặng nề khi Mỹ và Iran quay trở lại giao tranh hai tuần trước, và giá dầu thô đã tăng hơn 20% lên mức trên 100 USD/thùng. Ông đưa ra giả thuyết, đây là lý do chính khiến Mỹ tạm ngừng các cuộc tấn công.

Ông Habibi nói với Al Jazeera: “Chính quyền Trump đã chịu áp lực từ mọi phía, cả trong nước và quốc tế, để tìm ra giải pháp. Tất cả các cuộc tấn công gần đây của Mỹ đã không tạo đủ áp lực để thay đổi chính sách của Iran và buộc Iran phải chấp nhận yêu cầu của họ”. Ông nói thêm rằng một vấn đề khác là chi phí cho các cuộc tấn công của Iran vào các nước vùng Vịnh “rất cao, và Mỹ có nguy cơ làm mất lòng các đồng minh do thiệt hại về kinh tế đối với họ vì các cuộc tấn công đó vẫn tiếp diễn”.

Tương tự, lệnh phong tỏa hải quân và các lệnh trừng phạt của Mỹ đã gây áp lực nặng nề lên nền kinh tế Tehran, ông Habibi cho biết, đồng thời nói thêm rằng nước này “chứng kiến ​​những hàng dài người xếp hàng mua xăng và dầu diesel, đôi khi lên đến cả kilomet”. Điều này cộng thêm thiệt hại về cơ sở hạ tầng ở Iran do các cuộc tấn công của Mỹ gây ra, bao gồm cầu và đường sắt.

Vì vậy, ông nói, “cả hai bên đều có động cơ ngừng bắn do chi phí quá lớn và việc không bên nào có thể buộc bên kia phải nhượng bộ”.

Mỹ cập nhật cơ sở dữ liệu binh sĩ thương vong trong cuộc chiến ở Iran

VOV.VN - Đài CNN hôm 27/7 cho biết, số thương vong mà Mỹ hứng chịu trong chiến tranh Iran đã vượt mốc 600 khi Bộ Quốc phòng nước này âm thầm thay đổi cách tính số lượng lính tử vong và bị thương.

Ali Vaez, giám đốc dự án Iran của Nhóm Khủng hoảng quốc tế, nói với Al Jazeera: “Hai tuần giao tranh đã nhắc nhở cả Washington và Tehran rằng leo thang sẽ làm tăng chi phí mà không giải quyết được xung đột. Hy vọng rằng Iran và Oman có thể đạt được một công thức để mở lại eo biển mà tất cả các bên liên quan khác đều có thể chấp nhận được”.

Giám đốc Vaez nói thêm: “Khoảng cách chỉ có thể được thu hẹp bằng cách quay lại Bản ghi nhớ và giải quyết những điểm mơ hồ của nó”.

Qatar, Ai Cập và Pakistan đã và đang hợp tác với các nhà trung gian khu vực khác để đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mới giữa Mỹ và Iran, và gần đây nhất đã đệ trình một đề xuất tạm ngừng giao tranh trong 10 ngày.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nói với đài truyền hình Áo ORF hôm 26/7 rằng các nhà trung gian đang trao đổi thông điệp giữa Iran và Mỹ, đồng thời cho biết thêm rằng bất chấp những nỗ lực ngoại giao trước đây của Iran, nước này đã bị “phản bội”.

Liệu Mỹ có thực sự đang thiếu hụt vũ khí?

Truyền thông Mỹ đưa tin rằng Washington đang thiếu hụt kho dự trữ tên lửa đánh chặn Patriot và các loại đạn dược phòng không khác đóng tại Trung Đông. Hãng tin Axios đưa tin, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân, Tướng Dan Caine, đã cảnh báo Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Tổng thống Trump rằng tình trạng thiếu tên lửa đánh chặn phòng không là có thể cản trở khả năng bảo vệ lực lượng Mỹ và các đồng minh trong khu vực.

Tổng thống Trump đã bác bỏ những lo ngại về kho dự trữ đạn dược. Ông nói với tờ Nhật báo Phố Wall: “Chúng ta có nhiều đạn dược hơn bất kỳ ai trên thế giới, và nhiều hơn mức cần thiết”.

Sau khi Mỹ ngừng các cuộc tấn công vào Iran hôm 24/7, ông Trump nói với các phóng viên: “Có một lối thoát quân sự, đó là chúng ta cứ tiếp tục như hiện tại, thậm chí có thể tăng cường tấn công mạnh hơn, để tiêu diệt mọi thứ họ có. Hoặc có một chiến lược thông minh hơn: đạt được thỏa thuận. Và họ muốn đạt được thỏa thuận”. Bất chấp sự phủ nhận của ông Trump, các chuyên gia tin rằng tình trạng thiếu hụt vũ khí trầm trọng là một lý do chính khác khiến các cuộc tấn công vào Iran hiện nay đang bị đình chỉ.

Xem thêm:

>> Pakistan, Iran tìm cách nối lại đàm phán với Mỹ với hỗ trợ từ Trung Quốc

>> Ông Trump tuyên bố sẽ dùng tiền Iran để bồi thường tàu thuyền bị hư hại

>> Reuters: Iran đưa chỉ huy Vệ binh Hồi giáo và thiết bị tên lửa sang giúp Houthi