Giữ vững kênh liên lạc ngoại giao

Dù Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận tại Islamabad (Pakistan) vào ngày 12/4/2026, con đường ngoại giao giữa Washington và Tehran vẫn không sụp đổ, chỉ là tạm thoát khỏi sự chú ý của công chúng. Ngày 16/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng “…chúng ta đã đạt được nhiều điểm đồng thuận với Iran” và nếu một thỏa thuận được xác nhận, ông có thể đích thân ký kết nó tại Islamabad.

Không có cuộc đàm phán chính thức nào giữa Mỹ và Iran được lên kế hoạch trong thời gian tới, trái ngược với kỳ vọng trước đó về kịch bản nhanh chóng quay trở lại đàm phán tại Islamabad, theo National Interest. Thay vào đó, kênh liên lạc đang được chuyển hướng một cách lặng lẽ hơn, thông qua các cuộc trao đổi bí mật, trong đó Pakistan một lần nữa đóng vai trò trung tâm.

Tehran tiếp đón Tư lệnh quân đội Pakistan, Thống soái Asim Munir, người được cho là đang mang đến thông điệp từ Washington.

Ngay sau các cuộc đàm phán không thành công mới đây, Washington đã leo thang áp lực, tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz. Đồng thời, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra những phát ngôn mơ hồ hơn. Trong khi công khai tăng cường sức ép, ông cũng gợi ý trong một cuộc phỏng vấn gần đây rằng cuộc chiến “có thể sớm kết thúc”. Trong khi đó, tin tức cho thấy các cuộc thảo luận đang diễn ra để gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại sau ngày 21/4.

Những tín hiệu trái chiều này phản ánh một chiến lược kép quen thuộc: Gây áp lực đi kèm với tìm kiếm lối thoát.

Động lực để Washington và Tehran tham gia vào các cuộc đàm phán ngoại giao vẫn không thay đổi. Nỗ lực phong tỏa eo biển Hormuz đã bắt đầu bộc lộ những rạn nứt. Một tàu chở dầu đã đi qua eo biển đến một cảng ở UAE, bất chấp thực tế trước đó tàu đã bị Mỹ trừng phạt vì hợp tác với Iran.

Khát khao chấm dứt đối đầu

Chiến dịch gây sức ép của Washington cũng không nhận được sự ủng hộ rộng rãi. Saudi Arabia đang yêu cầu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa và trở lại đàm phán, theo tin đã đưa của tờ Nhật báo Phố Wall. Riyadh lo ngại rằng lệnh phong tỏa có thể gây ra leo thang rộng hơn, có khả năng ảnh hưởng đến eo biển Bab el-Mandeb trên Biển Đỏ. “Nếu Iran thực sự muốn đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb, lực lượng Houthi (thân Iran) có thể trở thành công cụ để thực hiện điều đó”, tờ báo nhận định.

Việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz (để đáp trả cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động) đã ảnh hưởng đến sự ổn định kinh tế thế giới, vì khoảng 20% ​​dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng thường đi qua điểm nghẽn này. Tuyên bố của Tổng thống Trump về lệnh phong tỏa của Mỹ đối với Hormuz đã đẩy giá dầu tăng trở lại. Và không chỉ dừng lại ở dầu mỏ: Khoảng 10-12% thương mại hàng hải quốc tế đi qua eo biển Bab el-Mandeb, vận chuyển các mặt hàng thiết yếu. Việc phong tỏa sẽ gây ra sự gián đoạn kinh tế toàn cầu nghiêm trọng.

Ông Trump: Xung đột Mỹ - Iran nên kết thúc, hai bên có thể gặp nhau cuối tuần

VOV.VN - Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa lên tiếng cho rằng xung đột hiện nay giữa Mỹ và Iran nên kết thúc “sớm” và hai bên có thể gặp nhau vào cuối tuần này.

Đòn phong tỏa do Washington triển khai ít khả năng buộc Tehran nhượng bộ hơn so với cuộc chiến tranh nóng trước đó. Thêm vào đó, lập trường các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh, như Saudi Arabia, nguy cơ một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu mới, và hội nghị thượng đỉnh sắp tới giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đều thúc đẩy Washington tìm kiếm một lối thoát.

Đồng thời, Tehran cũng quan tâm đến một thỏa thuận vì họ cần được giảm nhẹ trừng phạt để tái thiết sau chiến tranh. Đây là lúc Pakistan tái nhập cuộc.

Vòng đàm phán đầu tiên đã đạt được điều mà không cường quốc nào khác làm được kể từ năm 1979: Các cuộc đàm phán trực tiếp, mặt đối mặt ở cấp rất cao, giữa Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf. Không một nước châu Âu nào, không một chế độ quân chủ vùng Vịnh nào, và không một diễn đàn đa phương nào tạo ra được cuộc gặp gỡ như vậy, nhưng Pakistan lại làm được.

Quan trọng hơn nữa là thời điểm. Pakistan nỗ lực khôi phục lại tiến trình ngoại giao bị đình trệ sau chiến dịch tấn công của Mỹ và Israel vào Iran ngày 28/2. Và họ đã làm được điều đó vào thời điểm khó khăn nhất - khi cuộc xung đột lên đến đỉnh điểm với những lời đe dọa của Tổng thống Trump về khả năng “phá hủy nền văn minh của Iran”.

Mỹ phong tỏa cảng Iran trong vịnh Ba Tư, Tehran vội phản ứng

VOV.VN - Ngay sau thất bại của đàm phán Mỹ - Iran, quân đội Mỹ đã xúc tiến phong tỏa eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư, với mục tiêu chủ yếu nhắm tới là các hải cảng của Iran và những tàu thuyền ra vào các cảng này.

Vai trò xuất sắc của Pakistan

Ngăn chặn được xung đột ở giai đoạn đó là thành tựu của Islamabad. Vai trò của Pakistan như một bên hỗ trợ trung lập và chủ động - đưa cả hai bên đến bàn đàm phán trong một môi trường vô cùng căng thẳng - phản ánh vị thế của nước này như một nhà trung gian đáng tin cậy. Điều đó đã mang lại cho Islamabad sự công nhận không chỉ từ Washington và Tehran mà còn từ nhiều thủ đô khác. Trung Quốc, quốc gia được Iran tin tưởng như một bên bảo đảm tiềm năng, đã phối hợp chặt chẽ với Pakistan. Trong một tuyên bố chung, các quốc gia châu Âu, Canada, Australia và Nhật Bản đã công khai cảm ơn Pakistan về vai trò của nước này trong việc ngăn chặn chiến tranh.

Căng thẳng Mỹ - Iran kéo dài 5 thập kỷ, với sự ngờ vực sâu sắc, đặc biệt là khi xảy ra các cuộc tấn công của Mỹ và Israel ngay trong giai đoạn đàm phán vào tháng 6/2025 và tháng 2/2026. Không một vòng đàm phán nào - dù mang tính lịch sử đến đâu - có khả năng dẫn đến một giải pháp cuối cùng tức thời. Tuy nhiên, bất chấp sự hoài nghi hiện hành, cả hai bên dường như vẫn để ngỏ cánh cửa ngoại giao. Do đó, không nên xem các cuộc đàm phán ở Islamabad là một cuộc gặp đơn lẻ thất bại, mà có thể coi đây là giai đoạn đầu tiên của một quá trình kéo dài.

Pakistan đã giúp mở ra kênh liên lạc trực tiếp giữa hai đối thủ lâu năm. Đó là một trong số ít quốc gia có thể liên lạc với cả Mỹ và Iran mà không bị coi là thù địch hay phục tùng. Islamabad không hứa hẹn quá nhiều; họ tạo dựng cuộc gặp, chứ không phải kết quả. Sự phân biệt đó rất quan trọng.

Với khả năng có các cuộc đàm phán mới, Mỹ và Iran sẽ lại cần một bên trung gian đáng tin cậy. Các quyết định cuối cùng vẫn thuộc trách nhiệm của Washington và Tehran. Nhưng con đường hiện vẫn thông, hiện tại là qua ngả Islamabad.

Xem thêm:

>> Iran và Mỹ đang trao đổi thông điệp thông qua trung gian Pakistan

>> Mỹ trì hoãn giao vũ khí cho một số nước châu Âu do xung đột Iran

>> Lebanon cáo buộc Israel vi phạm thỏa thuận ngừng bắn