Ông Trump lách luật Mỹ bằng cách tuyên bố chiến tranh Iran đã chấm dứt?
VOV.VN - Tổng thống Donald Trump hôm 1/5/2026 tuyên bố, một thỏa thuận ngừng bắn đã “chấm dứt” các hành động thù địch chống lại Iran. Nhà lãnh đạo Mỹ đang tìm cách củng cố lập luận rằng ông không cần sự cho phép của các nhà lập pháp để tiếp tục cuộc xung đột với Iran.
Trong bức thư gửi các nhà lãnh đạo Quốc hội Mỹ vào ngày 1/5, thời hạn để trình bày vấn đề chiến tranh Iran trước Quốc hội, Tổng thống Trump cho biết, không có cuộc giao tranh nào với Iran kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn được thực hiện (vào ngày 7/4). “Các hành động thù địch, bắt đầu vào ngày 28/2/2026, đã chấm dứt”, ông nói.
Vừa né luật, vừa tuyên bố đạo luật vi hiến
Theo Đạo luật Quyền lực chiến tranh năm 1973, một tổng thống Mỹ chỉ có thể tiến hành hành động quân sự trong 60 ngày trước khi chấm dứt hoạt động này và yêu cầu Quốc hội phê chuẩn hoặc xin gia hạn 30 ngày do “sự cần thiết quân sự không thể tránh khỏi liên quan đến sự an toàn của Lực lượng vũ trang Mỹ” trong quá trình rút quân.
Tổng thống Mỹ đã chính thức thông báo cho Quốc hội về cuộc xung đột Mỹ - Iran vào thời điểm 48 giờ sau khi xảy ra các cuộc không kích đầu tiên cách đây hai tháng, bắt đầu tính thời hạn 60 ngày (kết thúc vào ngày 1/5).
Khi mốc 1/5 này đến gần, các trợ lý quốc hội và các nhà phân tích cho biết họ dự đoán vị Tổng thống thuộc đảng Cộng hòa sẽ tìm cách lách qua hạn chót này. Một quan chức cấp cao của chính quyền ông Trump hôm 30/4 cho biết quan điểm của chính quyền này là thời hạn theo luật quyền lực chiến tranh không được áp dụng.
Tổng thống Trump tuyên bố, ông coi luật về quyền lực chiến tranh nói trên là vi hiến. Cả các tổng thống của đảng Cộng hòa lẫn đảng Dân chủ đều cho rằng biện pháp này vi phạm Hiến pháp vì nó đặt ra giới hạn đối với quyền lực của tổng thống trên cương vị tổng tư lệnh. Các chuyên gia pháp lý cho biết, vấn đề này vẫn chưa được tòa án phán quyết.
“Chúng ta đã có một thỏa thuận ngừng bắn, vì vậy điều đó cho ta thêm thời gian”, ông Trump phát biểu trước khi rời Washington đến Florida.
Bác bỏ đề xuất từ phía Iran
Cũng hôm 1/5, hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA cho biết Tehran đã gửi đề xuất mới nhất về đàm phán với Mỹ cho các nhà trung gian hòa giải Pakistan.
Ông Trump đã nhanh chóng bác bỏ đề xuất này của Iran. Ông nói rằng mình “không hài lòng” với đề xuất mới nhất của Iran trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh.
“Họ muốn đạt được một thỏa thuận, tôi không hài lòng với điều đó, vì vậy chúng ta hãy xem điều gì sẽ xảy ra”, ông Trump nói với các phóng viên hôm 1/5 tại Nhà Trắng.
Khi được hỏi về những gì ông coi là thiếu sót trong đề xuất, ông Trump nói, “họ đang yêu cầu những điều tôi không thể đồng ý”.
Tổng thống cho biết các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục qua điện thoại sau khi ông hủy chuyến đi của các đặc phái viên đến Pakistan tuần trước. Ông bày tỏ sự thất vọng với giới lãnh đạo Iran, mà ông mô tả là bị chia rẽ.
“Đó là một ban lãnh đạo rất rời rạc”, ông nói. “Tất cả họ đều muốn đạt được một thỏa thuận, nhưng tất cả đều rối ren”.
Phe Dân chủ “phản pháo” ông Trump
Các nghị sĩ Dân chủ - những người đã nhiều lần cố gắng áp dụng luật về quyền lực chiến tranh nhằm buộc ông Trump chấm dứt chiến tranh hoặc phải xin Quốc hội Mỹ ủy quyền - đã bác bỏ nhận định của ông Trump và nói rằng không có điều khoản nào trong luật năm 1973 cho phép đình chiến như vậy.
Họ cũng chỉ ra rằng việc tiếp tục triển khai các tàu chiến của Mỹ phong tỏa hoạt động xuất khẩu dầu của Iran là bằng chứng về chiến sự tiếp diễn, chứ không phải là một lệnh ngừng bắn.
“Sau 60 ngày xung đột, Tổng thống Trump vẫn không có chiến lược hay lối thoát nào cho cuộc chiến được lên kế hoạch một cách tệ hại này”, Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen của bang New Hampshire, lãnh đạo phe Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, cho biết trong một tuyên bố gọi thời hạn chót là “ngưỡng pháp lý rõ ràng” để ông Trump hành động.
Trong thư gửi Quốc hội, ông Trump thừa nhận rằng cuộc xung đột Iran có thể không được giải quyết. Ông nói rằng Iran vẫn là mối đe dọa “đáng kể” đối với Mỹ và lực lượng vũ trang của nước này.
Phe Cộng hòa đồng lòng ủng hộ ông Trump khi bầu cử giữa kỳ đến gần
Các đảng viên Cộng hòa của ông Trump, những người nắm giữ đa số sít sao tại Thượng viện và Hạ viện Mỹ và hiếm khi bất đồng quan điểm với ông Trump, đã bỏ phiếu gần như nhất trí để ngăn chặn mọi nghị quyết nhằm chấm dứt xung đột.
Cuộc chiến với Iran đã cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người, gây thiệt hại hàng tỷ USD và làm chao đảo thị trường thế giới, làm gián đoạn các chuyến hàng năng lượng và đẩy giá cả hàng tiêu dùng lên cao.
Các cuộc thăm dò cho thấy cuộc chiến không được lòng người dân Mỹ vào thời điểm 6 tháng trước cuộc bầu cử tháng 11- sự kiện sẽ quyết định ai kiểm soát Quốc hội Mỹ vào năm tới (2027).
Hiến pháp Mỹ quy định chỉ Quốc hội, chứ không phải tổng thống, mới có thể tuyên chiến, nhưng hạn chế đó không áp dụng cho các hoạt động ngắn hạn hoặc để chống lại mối đe dọa tức thời.
Hôm 30/4, ông Trump đã được báo cáo tóm tắt về kế hoạch tấn công quân sự mới nhằm buộc Iran đàm phán chấm dứt xung đột.
Nếu giao tranh tiếp tục, ông Trump có thể nói với các nhà lập pháp rằng ông đã bắt đầu một mốc thời gian 60 ngày mới. Các tổng thống từ cả hai đảng đã nhiều lần làm như vậy khi tiến hành các cuộc xung đột gián đoạn kể từ khi Quốc hội thông qua luật quyền lực chiến tranh vào cuối năm 1973 sau một cuộc đối đầu gay gắt với nhánh hành pháp Mỹ trong bối cảnh Hiệp định Paris được ký kết vào đầu năm đó.
Xem thêm:
>> Tổng thống Mỹ không hài lòng với đề xuất mới nhất của Iran
>> Mỹ phong tỏa hải cảng, Iran trụ được bao lâu và duy trì nguồn thu dầu mỏ ra sao?
>> Tổng thống Mỹ Trump dọa ném bom Iran nếu 2 bên không đạt được thỏa thuận