Bám sát từng dự án, từng mốc tiến độ để thúc đẩy đầu tư công

Theo tổng hợp báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết tháng 8 năm nay, các bộ, ngành và địa phương đã giải ngân được gần 510 nghìn tỷ đồng vốn đầu tư công năm 2026, đạt gần 50% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Khối lượng 50% còn lại phải được giải ngân trong những tháng cuối năm, đòi hỏi xử lý ngay những điểm nghẽn và kịp thời đưa vốn từ nơi chậm hấp thụ sang nơi có khả năng hấp thụ tốt hơn. Kinh nghiệm cho thấy, các chủ đầu tư phải bám sát từng dự án, từng mốc tiến độ, quyết liệt tháo gỡ khó khăn vướng mắc để thúc đẩy giải ngân vốn.

Trước hết, phải nhìn nhận rằng sau 8 tháng, giải ngân vốn đầu tư công đã có chuyển biến tích cực. So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân chỉ tăng 3,5 điểm phần trăm, nhưng tương ứng với số vốn giải ngân tăng hơn 100 nghìn tỷ đồng. Đáng chú ý, tốc độ giải ngân trong tháng 8 bằng khoảng 1,2 lần tháng 7, cho thấy xu hướng tăng tốc khi bước vào những tháng cuối năm.

Tuy nhiên, áp lực vẫn rất lớn khi còn 50% khối lượng phải giải ngân trong 5 tháng, tức là từ tháng 9 này đến hết tháng 1/2027, là thời điểm “khóa sổ” theo quy định, để đạt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Tại Hà Tĩnh, dù 8 tháng đã giải ngân đạt 70% kế hoạch Thủ tướng giao, nhưng bên cạnh những dự án giải ngân cao, vẫn có 20 dự án gặp khó khăn về giải phóng mặt bằng, đòi hỏi tập trung giải quyết để kịp tiến độ.

Ông Nguyễn Thế Anh, Chủ tịch ỦBND phường Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh, cho biết: "Cuối năm còn rất nhiều dự án phải tiếp tục triển khai, trong đó có 6 dự án trọng điểm của tỉnh, chúng tôi vừa làm văn bản, vừa đồng hành cùng tổ công tác của tỉnh đến làm việc trực tiếp với phường. Tại các cuộc họp thì cho ý kiến, hướng dẫn để xử lý ngay tại hiện trường các vụ việc". 

Nút thắt hiện nay không nằm hoàn toàn ở khâu phân bổ vốn, vì đến hết tháng 8 đã phân bổ chi tiết khoảng 1 triệu tỷ đồng, tương đương 97% kế hoạch Thủ tướng giao. Phần vốn chưa được phân bổ chủ yếu do mới được giao bổ sung từ đầu tháng 8/2026, cần thêm thời gian hoàn thiện thủ tục đầu tư; hoặc do một số đơn vị đề xuất điều chỉnh giảm kế hoạch vốn để điều chuyển cho các đơn vị có nhu cầu sử dụng và giải ngân tốt hơn. Tính chung tỷ lệ giải ngân mới đạt hơn một nửa so với tỷ lệ phân bổ vốn, cho thấy thách thức lớn nhất hiện nay là khả năng hấp thụ vốn và tổ chức thực hiện dự án, thay vì đơn thuần là thiếu nguồn lực.

Từ thực tế 8 tháng mới giải ngân được 34% kế hoạch năm 2026, ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk yêu cầu: "Các đồng chí lãnh đạo UBND phải sắp lịch kiểm trai ngoài công trường. Đi tận công trường xem cái nhà thầu có máy móc thiết bị không, có công nhân không, mang tất cả sổ nhật ký công trường ra để rà soát. Và xem đảm bảo rằng từ thời điểm này đến cuối năm giải ngân được bao nhiêu. Nếu vướng là chúng ta phải xác định rõ là nhà thầu không đảm bảo năng lực, yêu cầu chủ đầu tư phải thay thế". 

Yêu cầu đặt ra là phải theo sát tiến độ của từng dự án, từng chủ đầu tư. Mỗi dự án cần được xác định rõ phần việc còn lại, từ giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công đến nghiệm thu, thanh toán. Những điểm nghẽn phát sinh ở khâu nào phải được nhận diện và xử lý ngay ở khâu đó. Đây cũng là kinh nghiệm giúp Thành phố Hà Nội, địa phương được Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch đầu tư công năm 2026 lên đến gần 130 nghìn tỷ đồng, chỉ sau Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng đến cuối tháng 8 đã giải ngân được 77% kế hoạch này, dẫn đầu cả nước về tỷ lệ giải ngân vốn.

Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Nguyễn Ngọc Tú cho biết: "Thành phố giao KPI hàng tháng cho từng đơn vị ngay từ những tháng đầu năm 2026 và thực hiện kiểm đếm kết quả hàng tuần, theo tháng và báo cáo Thành ủy, Hội đồng nhân dân thành phố. Kết quả triển khai thực hiện KPI là một trong những căn cứ để đánh giá xếp loại cán bộ và cơ sở để điều chỉnh kế hoạch vốn của từng đơn vị, của từng dự án, của chủ đầu tư. Thành phố Hà Nội áp dụng là nếu như 2 tháng liền mà chậm triển khai giải ngân thì sẽ có phương án điều chỉnh kế hoạch vốn để đáp ứng cho những dự án có khả năng hấp thụ vốn cao hơn".

Hiện nay, Bộ Tài chính cũng đã thử nghiệm việc đánh giá chấm điểm KPI về kết quả thực hiện giải ngân vốn đầu tư công của các bộ, ngành và địa phương, chính thức thực hiện từ kỳ báo cáo tháng 10/2026. Hệ thống cơ sở dữ liệu chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công, không chỉ đảm bảo công khai, minh bạch, mà còn chính là nguồn dữ liệu quan trọng để các bộ ngành và địa phương dựa vào đó có phương án xử lý linh hoạt, triệt để những khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Ông Lê Thành Quân, Vụ trưởng Vụ phát triển hạ tầng, Bộ Tài chính nhìn nhận: "Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đầu tư công, hoàn thiện và khai thác hiệu quả hạ tầng số các hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính và đầu tư công. Tăng cường kết nối chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan để nâng cao chất lượng công tác lập kế hoạch, thẩm định, giám sát, đánh giá đầu tư và điều hành giải ngân trên cơ sở dữ liệu số - minh bạch, kịp thời".

Có thể nói, khó khăn chủ yếu làm ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân là tình trạng nguồn cung vật liệu xây dựng chưa đáp ứng kịp nhu cầu gia tăng nhanh trong giai đoạn đẩy mạnh đầu tư công, vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng liên quan đến việc xác định nguồn gốc đất, đơn giá, phương án đền bù nên chưa triển khai thi công theo kế hoạch. Nhưng không thể không nhắc tới nguyên nhân chủ quan từ việc chuẩn bị đầu tư các dự án chưa tốt dẫn tới phải điều chỉnh dự án hoặc hoàn trả kế hoạch vốn làm chậm tiến độ triển khai. Đặc biệt là năng lực trách nhiệm của một bộ phận chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu vẫn còn hạn chế, thiếu quyết liệt trong tổ chức thi công. Do đó, đẩy mạnh đôn đốc, quyết liệt xử lý vướng mắc của từng dự án, là giải pháp cần các bộ ngành và địa phương làm tốt hơn, để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công những tháng cuối năm.

Đắk Lắk nỗ lực đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công

VOV.VN - Đến đầu tháng 9, Đắk Lắk mới giải ngân 34,35% kế hoạch vốn đầu tư công, thấp hơn bình quân cả nước. Nhiều cam kết, kịch bản thúc đẩy giải ngân chưa mang lại kết quả. Khi niên độ 2026 gần cạn, tỉnh chuyển hướng: kiểm tra tận công trường, đánh giá nhà thầu, xử lý trách nhiệm nếu chậm do nguyên nhân chủ quan.