Houthi tiến mạnh ở Yemen, cuộc chiến Iran bước sang giai đoạn nguy hiểm mới

Trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran chưa có hồi kết thì cuộc tiến quân thần tốc của lực lượng Houthi qua khu vực phía nam Tihamah - dải đồng bằng duyên hải khô cằn của Yemen - dường như đã khiến hầu hết các nhà quan sát bị bất ngờ.

Houthi chiếm thế thượng phong ở khu vực chiến lược

Cho đến gần đây, liên minh chống Houthi mang tên “Kháng chiến quốc gia” vẫn kiểm soát những vùng lãnh thổ quan trọng dọc theo bờ Biển Đỏ của Yemen. Tuy nhiên, chỉ trong vài ngày qua, phần lớn các khu vực này đã rơi vào tay lực lượng nổi dậy Houthi.

Theo một số ước tính, nhóm chiến binh Houthi (được cho là nhận được sự hậu thuẫn từ Iran) đã chiếm được tới 130 km đường bờ biển có vị trí quan trọng chiến lược của Yemen. Đây là thắng lợi quân sự đáng chú ý nhất của nhóm này trong nhiều năm qua, chứng minh rằng Houthi vẫn là một thế lực đáng gờm bất chấp cuộc nội chiến kéo dài 12 năm tại Yemen, các cuộc không kích dữ dội của Saudi Arabia cũng như các cuộc tấn công từ lực lượng Mỹ, Israel và Anh.

Trong bối cảnh đối thủ của Houthi ở Yemen đang choáng váng và mất tinh thần, ít khả năng lực lượng Houthi sẽ bị đánh bật khỏi các vị trí này trong tương lai gần.

Hisham al-Omeisi, chuyên gia phân tích cấp cao tại Viện Hòa bình châu Âu (có trụ sở tại Brussels, Bỉ) nhận định: “Một khi đã chiếm giữ được các vị trí đó, họ sẽ củng cố và bám trụ lại… Và cái giá phải trả để đánh bật họ ra sẽ lớn hơn rất nhiều”.

Quan hệ giữa Houthi và Iran tạo thế bất lợi cho Mỹ

Tất nhiên, lực lượng Houthi không đơn độc. Họ được cho là nhận được sự hậu thuẫn từ Iran - nguồn hỗ trợ này ngày càng trở nên quan trọng đối với Tehran sau những thất bại và tổn thất mà các thành viên khác trong “Trục Kháng chiến" (bao gồm Hezbollah ở Lebanon, Hamas tại Gaza và chính quyền Tổng thống Assad ở Syria) phải gánh chịu.

“Vì vậy, họ đã chuyển hướng hỗ trợ sang cho lực lượng Houthi”, ông al-Omeisi nói. “Và tất nhiên, phía Houthi cũng cần đến sự hỗ trợ đó”.

Đa số các nhà phân tích đều đồng ý rằng lực lượng Houthi phần lớn vẫn có tính độc lập với Iran nhưng những sự kiện trong vài ngày qua đã làm lộ rõ ​​một thực tế mới đầy bất lợi cho Mỹ.

7 tháng sau khi Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công lớn mang tính tổng hợp nhắm vào Iran, chính quyền Tehran hiện đang nắm quyền kiểm soát không chỉ 1 mà tới 2 tuyến đường hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới, đó là eo biển Hormuz ở cửa ngõ vịnh Ba Tư và eo biển Bab al-Mandab - cửa ngõ dẫn vào Biển Đỏ và kênh đào Suez.

Farea al-Muslimi, nghiên cứu viên tại tổ chức tư vấn Chatham House (London), nhận định: “Giờ đây, Iran - dù trực tiếp hay thông qua các lực lượng ủy nhiệm - đang kiểm soát 2 trong số những điểm nghẽn chiến lược quan trọng nhất tại Trung Đông và trên toàn cầu… Họ nắm quyền kiểm soát hơn 35% hoạt động thương mại dầu mỏ và nhiên liệu toàn cầu”.

“Đây là thứ vũ khí tạo ra lợi thế mặc cả lớn chẳng kém gì bom hạt nhân”, ông Muslimi nói thêm.

Nếu lực lượng Houthi nắm quyền kiểm soát thêm một số hòn đảo trọng yếu trên Biển Đỏ - bao gồm cả đảo Perim nằm ngay giữa điểm hẹp nhất của eo biển Bab al-Mandab - thì điều đó sẽ gia tăng đáng kể khả năng của nhóm này gây cản trở hoạt động vận tải biển quốc tế.

Như những hành động của Houthi đã chứng minh sau khi cuộc chiến Gaza nổ ra, hoạt động hàng hải trên Biển Đỏ rất dễ bị tổn thương trước các loại tên lửa, máy bay không người lái (UAV/drone) và xuồng tấn công cỡ nhỏ của Houthi.

“Ngay cả khi chưa chiếm được các vị trí chiến lược này, họ vẫn có thể kiểm soát luồng tàu bè ra vào eo biển Bab al-Mandab và di chuyển về phía kênh đào Suez”, chuyên gia về Yemen, bà Iona Craig, chia sẻ trong chương trình phát thanh hôm 11/9.

“Tuy nhiên, giờ đây khi đã kiểm soát được khu vực có tầm nhìn bao quát trực tiếp eo biển Bab al-Mandab, họ sẽ có được lợi thế lớn hơn nhiều”.

Các công ty vận tải biển có thể sẽ hoài nghi tính chân thực trong tuyên bố được đưa ra vào chiều 11/9, trong đó lực lượng quân sự Houthi khẳng định rằng hoạt động hàng hải là “an toàn đối với tất cả các công ty, ngoại trừ tàu thuyền của Saudi Arabia - vốn đã chịu lệnh phong tỏa từ Houthi”. Vì, trong các cuộc tấn công trước đó, Houthi tuyên bố chỉ nhắm mục tiêu vào các tàu có liên hệ với Israel, nhưng thực tế lại tấn công cả những tàu không có mối liên hệ nào như vậy, bao gồm một tàu chở dầu treo cờ Na Uy.

Tuy nhiên, bà Craig cho rằng lần này Houthi có thể sẽ kiềm chế các cuộc tấn công bừa bãi vì lo ngại tái diễn kịch bản Chiến dịch Rough Rider - đó là đợt tấn công quy mô lớn bằng không quân và hải quân của Mỹ kéo dài 6 tuần nhắm vào Houthi vào mùa xuân năm 2025. “Họ đã từng nếm trải cơn thịnh nộ của Mỹ rồi”, bà nói.

Tổng thống Trump tuyên bố không hối tiếc phát động cuộc chiến với Iran

VOV.VN - Nhà lãnh đạo Mỹ Donald Trump tuyên bố ông không hề hối tiếc về quyết định phát động cuộc chiến với Iran và nói thêm rằng “nếu được làm lại, tôi vẫn sẽ hành động y hệt như vậy”.

Liệu Washington có muốn can thiệp hay không?

Cuộc chiến của Tổng thống Donald Trump với Iran vốn đã không được lòng công chúng trong nước. Trong bối cảnh giá dầu đang nhích dần trở lại, khó có khả năng việc mở thêm một mặt trận mới sẽ giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ ủng hộ dành cho ông hay gia tăng cơ hội cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào tháng 11.

Theo trang tin Axios, những lời kêu gọi Mỹ can thiệp từ Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman cho đến nay vẫn chưa được hồi đáp.

Axios cho biết, Mỹ “ngày càng quan ngại về tình trạng xung đột leo thang tại Yemen và đang nỗ lực tăng cường hỗ trợ cho Saudi Arabia, đồng thời tìm cách tránh can thiệp quân sự trực tiếp”.

Tuy nhiên, không chỉ mối đe dọa tiềm tàng đối với eo biển Bab al-Mandab mới gây ra nỗi lo ngại tại Saudi Arabia.

Các hình ảnh vệ tinh về vụ tập kích được cho là do lực lượng Houthi thực hiện bằng tên lửa và UAV nhắm vào đường ống dẫn dầu Đông - Tây của Saudi Arabia - một tuyến đường xuất khẩu dầu thay thế quan trọng sau khi eo biển Hormuz bị đóng cửa hồi đầu năm 2026 này - cho thấy nỗ lực của đồng minh Yemen của Iran nhằm gia tăng áp lực kinh tế do xung đột Iran tạo ra.

Ngay cả khi Iran không trực tiếp ra lệnh thực hiện vụ tấn công, họ rõ ràng vẫn là bên hưởng lợi.

Chiến lược của Iran nhằm đe dọa các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh

VOV.VN - Để đối phó với Mỹ, Iran áp dụng chiến lược đánh vào các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh. Không chỉ Iran trực tiếp tấn công các mục tiêu này, các đồng minh của Iran cũng làm vậy, tạo ra áp lực lớn cho Washington và Tel Aviv.

Ông Baraa Shaiban, nhà nghiên cứu kiêm chuyên gia phân tích tại Viện Liên quân chủng Hoàng gia (RUSI) có trụ sở tại London, cho biết nguồn cơn của đợt leo thang giao tranh gần đây nhất (đợt bùng phát dữ dội nhất kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn do Liên hợp quốc làm trung gian có hiệu lực vào năm 2022) bắt nguồn từ tháng 7/2026, khi phái đoàn Houthi trở về sau lễ quốc tang dành cho Lãnh tụ tối cao Iran - Đại giáo chủ Ali Khamenei.

“Ngay sau đó, tình trạng leo thang đã bắt đầu”, ông Shaiban nói, “và có thể thấy rất rõ ràng rằng Iran quyết tâm tạo dựng một chỗ đứng vững chắc hơn tại Biển Đỏ”.

Giữa lúc Yemen đang đứng trước nguy cơ tái bùng phát một cuộc nội chiến toàn diện, Saudi Arabia lo lắng về việc bảo vệ huyết mạch kinh tế dẫn ra Biển Đỏ, còn Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như không muốn can dự, thì cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran vừa bước sang một giai đoạn mới với những hệ quả tiềm tàng đầy nguy hiểm.

Đối với người dân Yemen - những người đã phải chịu cảnh mất nhà cửa, hứng chịu bom đạn, đói nghèo và khốn cùng suốt hơn một thập kỷ nội chiến, những diễn biến gần đây chỉ càng khiến cuộc sống của họ thêm phần bi đát.

Xem thêm:

>> Mỹ hỗ trợ Saudi Arabia đối phó lực lượng Houthi tại Biển Đỏ

>> Đứng về phía Saudi Arabia, Pakistan cứng rắn cảnh báo Iran cần kiềm chế Houthi

>> Đòn bẩy Hormuz của Iran suy giảm thế nào trước đòn kinh tế mới của Mỹ?